ErikPrikt... zelfoverschatting: 'Dat geeft ruimte'

Volg jij ook met groeiende verbazingde voorverkiezingen in de VS? Wat een ego’s, wat een verbaal geweld en wat smijten ze met geld! Zoals 155 miljoen dollar uitgeven en dan maar 2,8% van de stemmen halen… Maar ook in ons nuchtere polderland wordt bij grote projecten – denk aan de Betuwelijn, de HSL, die mega-onderwijsgebouwen - altijd het budget overschreden en loopt de planning onherroepelijk uit.

Hoe dat komt?Omdat de planners, uitvoerders en financiers graag uitgaan van het optimale scenario, niet van het realistische, laat staan van een serie tegenvallers. Ze denken dat ze alles onder controle hebben en ze hebben een blinde vlek als het gaat om lessen te trekken uit eerder gemaakte fouten. Die tegenslagen zullen hún echt niet overkomen…

Zelfoverschatting is een veel voorkomende menselijke eigenschap die vaak leidt tot foute keuzes. Vrijwel iedereen denkt dat hij alles (net iets) beter doet dan het gemiddelde: van autorijden en afval scheiden tot kinderen opvoeden en voetbal analyseren. Dat zijn milde vormen van hoogmoed die je bij jezelf niet opmerkt en bij anderen al gauw irritant vindt, maar die je beter glimlachend kan accepteren: je hersenen werken nou eenmaal zo.

Je moet jezelf (en elkaar!) er echt toe zettenom de diepere lagen van je brein aan het werk te zetten en de zaken goed te analyseren.* Meestal probeer je (onbewust) alle voorkomende problemen zo efficiënt mogelijk op te lossen via de ‘kortste weg’: een oppervlakkige beschouwing en een snelle beslissing. Daarbij overschat je de mogelijkheden en negeer je de gevaren. Als bondscoach-met-een-biertje-voor-de-buis mag dat best, maar bij ingewikkelde projecten, zoals een hoge snelheidslijn of het beleggen van je spaargeld, moet je echt oppassen, anders vergaat het lachen je snel.

Toch heeft zelfoverschatting, net als iedere minder goede karaktertrek, ook een positief trekje. Het kan je stimuleren om net iets meer te durven en net iets meer risico’s te nemen, dan vanuit een (te) bescheiden houding. Door je optimistische instelling geef je jezelf meer ruimte, voel je je beter, en dus presteer je beter. Bovendien overlaad je jezelf niet met verwijten als het misloopt, want dan lag het aan de anderen, aan de omstandigheden, niet aan jou.

En zo zijn we weer bij die blinde vlek, bij het niet leren van fouten uit het verleden. Want zelfoverschatting wordt een dure grap als je denkt dat je wel president kan worden of lucratief kan beleggen...

* Thinking, fast and slow. Daniel Kahneman

Erik Slagt

Ermeloër Erik Slagt coacht mensen die ‘een beetje vastlopen’ in hun persoonlijke ontwikkeling. Motto: er is altijd meer ruimte dan je denkt.

Zie ook: www.espacio-coaching.nl