ErikPrikt... gedragsverandering: 'Wel eens mot met de buren?'

Wel eens mot met de buren?Strubbelingen met je partner? Iedereen ergert zich wel eens aan een ander en anderen ergeren zich wel eens aan jou. Waarom is het zo moeilijk om dat ongewenste gedrag te veranderen? Het lijkt heel simpel: alle gedrag komt voort uit een aantal basisbehoeften. We hebben een veilige plek nodig, we willen geliefd zijn en iets betekenen voor anderen, we willen onszelf ontwikkelen én onszelf onderscheiden, we houden van zekerheid en ook van afwisseling. Maar zijn al jouw handelingen er ook op gericht om aan deze behoeften te voldoen?

Vast niet.In de praktijk blijkt dat je vaak dingen vooral doet ‘omdat het moet’ of om anderen te plezieren, terwijl het niet goed voelt. En je durft geen nee te zeggen uit angst voor de (mogelijke) reactie daarop. Als je weerstand voelt, kan dat betekenen dat die activiteit niet strookt met je waarden. Of dat je nu even andere prioriteiten hebt: iets dat (meer) bijdraagt aan het vervullen van je basisbehoeftes. Vraag je dan af of je die taak echt wel moet uitvoeren. En zo ja, of het nu meteen moet.

Het kan natuurlijk ook gewoon zijndat je geen zin hebt in een vervelend klusje. De hond uitlaten in de regen, of een heel jaar computerbestanden archiveren. Als je je weerzin overwint, word je beloond met een goed gevoel omdat je iets nuttigs hebt gedaan, en hopelijk ook met waardering van je partner of je leidinggevende. Dat kan je motiveren om die dingen voortaan niet meer uit te stellen of af te schuiven, maar gewoon meteen te doen, zonder gezeur.

Lastiger zijn dingen je lekker vindt, maar die niet goed voor je zijn, of voor anderen. Roken, drinken, hardop bellen in de trein, bumperkleven. En als je je daarvan niet bewust bent, vertelt iemand anders het je wel. Gelukkig kan een Aha-erlebnis of een eye-opener je in een split-second een dieper inzicht verschaffen: Ah, je hebt gelijk, ik kan het ook anders doen! Maar wat maakt het dan zo moeilijk om dat onwenselijke gedrag vervolgens te veranderen?

Dat komt omdat gedragsverandering een vast patroon kent, dat begint met een ontkenning: Zo erg is het toch niet? Gevolgd door een soort rouwproces: je moet afscheid nemen van gedrag dat je vast ook voordelen bood. Lekker op de bank blijven hangen, bijvoorbeeld. Of foute grappen maken. Pas als je dat loslaat, kan je aan de verandering zelf beginnen. Dan is het zaak om je ingesleten patronen te doorbreken en daarvoor moet je oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Je moet jezelf eerst een aantal keer betrappen op dat ‘foute’ gedrag voordat het je lukt om het te vervangen door ander gedrag.

Het is belangrijk dat je daarbij steun krijgt van je omgeving.Dat ze je geen sigaret aanbieden als je wilt stoppen met roken, of een biertje als je van de drank af wil. Of dat je partner je juist een glaasje inschenkt als je koud en nat met de hond terugkomt. Want de beste motor is de emotie, het gevoel, zodat je weet dat je de ruimte krijgt voor verbetering. Ruimte, óók een basisbehoefte.

Erik Slagt

Ermeloër Erik Slagt coacht mensen die ‘een beetje vastlopen’ in hun persoonlijke ontwikkeling. Motto: er is altijd meer ruimte dan je denkt.

Zie ook: www.espacio-coaching.nl