Column: Ed Bok(t) over Kabinet met lesje boerengeschiedenis

Vertel, vertel!!!
Dag lieve lezers, hier is dan eindelijk weer, een column van Ed Bok(t). Jullie zullen wel gedacht hebben, is Ed Bok(t) soms van de aardbodem verdwenen? Nou voor mijn fans gelukkig niet, criticasters moet ik helaas teleurstellen, van de aardbodem niet, maar van Ermelose bodem wel!

Ed Bok(t) heeft zijn zomerreces deels gebruikt om de cirkel rond te maken. Een mooi Nederlands gezegde wat betekent dat een proces, project of een reeks gebeurtenissen is voltooid. Het gezegde geeft aan dat alles op zijn plek valt, het doel is bereikt, of dat je na een lange weg weer bent teruggekomen bij het begin. Er is gelukkig ook, ik zeg het wel heel voorzichtig, een stichting ‘Cirkel is Rond’ in het leven geroepen die ervaringsdeskundigen inzet bij huiselijk geweld. ‘Ow jee o jee’ hoor ik jullie denken, wat is er toch allemaal aan de hand in huize Bok(t). Cabaretier Bert Visscher zou roepen, 'Vertel vertel!!'

Nou lieve lezers, daarvoor moeten we heel ver terug in de tijd en wel naar donderdag 4 september 1952. Naar de oude binnenstad aan de Brugge- en Rabbistraat waar het rooms katholieke Harderwijkse Piusziekenhuis stond! Die dag zag Ed Bok(t) daar het levenslicht, verhuisde weliswaar na 2 dagen naar Ermelo maar keert nu, na bijna 74 jaar terug naar zijn geboorteplaats waarmee hij kan zeggen: 'De cirkel is rond!'

Meer mondjes, minder boeren
Ook op die dag telde Nederland 5.146.000 mannen, 5.183.000 vrouwen en 232.000 geborenen, inclusief Eduard Cornelis, dus waarmee de totale bevolking uitkwam op 10.328.000 inwoners. Dat was inclusief 33.000 immigranten, voornamelijk repatrianten en vluchtelingen uit voormalig Nederlands-Indië, zeg maar een postkoloniale stroom die in begin jaren vijftig een groot stempel drukte op de migratiecijfers.

Ed Bok(t) las deze week dat ene Sophie Straat, protest- en volkszangeres en multidisciplinair kunstenares, wat dat ook moge zijn, onlangs bij een optreden riep; ‘Alle Witte Mannen Naar Achteren’! Haar ‘witte mannen’ moesten bij het podium plaatsmaken en veiligheid creëren voor queer personen, vrouwen en mensen van kleur zo verklaarde Sophie! Het zorgde voor nogal uiteenlopende reacties op Sociaal Media. Arme Sophie zou in mijn geboortejaar waar slechts mannen en vrouwen werden geregistreerd, totaal niet begrepen zijn!

Maar goed, Ed Bok(t) dwaalt af! In het geboortejaar van jullie columnist kostte een kilo kaas 1,55 euro, een liter melk 0,10 euro, een heel brood 0,19 euro, een kilo riblappen 1,74, een kilo suiker 0,41 euro en een kilo aardappelen 0,07 euro. Er waren in dat jaar maar liefst 410.000 landbouwbedrijven die de monden moesten voeden van ruim 10 miljoen Nederlanders. Nu moeten er ruim 18 miljoen monden worden gevoed, 80% monden meer dan in 1952 door slechts 48.500 boeren geproduceerd en dus 80% minder boeren!

Nooit meer honger
De verhoudingen in de totale veestapel lagen in de jaren vijftig met 30 miljoen compleet anders dan op dit moment met ruim 100 miljoen. Kippen zijn verviervoudigd in aantal en varkens zelfs vertienvoudigd. De verhoudingen in Runderen, inclusief melkkoeien is weer op hetzelfde niveau. Had een varkensboer toen ca 7 varkens en een rundveeboer ca 13 runderen nu is dat wel duizenden en ongeveer 160. Uitzonderingen, zoals bijvoorbeeld een kaasboerderij daargelaten.

Die groei komt overigens voort uit economische gronden want de winstmarges zijn bijzonder laag. Een boer kan alleen rondkomen en de dure investeringen in milieu- en diervriendelijke technieken terugverdienen door veel dieren te houden. Dat staat nog los van steeds maar meer en wijzigende regelgeving die ook gepaard gaan met investeringen! Het is voor de sector om gek van te worden. Die schaalvergroting en extreme verandering van onze Nederlandse landbouw wordt wel gezien als een van de grootste ‘economische en maatschappelijke’ verschuivingen in de geschiedenis van ons land.

Daar was toenmalig Nederlands minister Sicco Mansholt, ook wel ‘baanbreker’ of ‘boerenbreker’ genoemd voor verantwoordelijk. Onder impuls van zijn beleid zette de ongeziene schaalvergroting de hele sector op zijn kop! Zijn naam galmt vooral na door ‘boerenbetogingen’ en ‘boterbergen’! Na de Tweede Wereldoorlog was de prioriteit van Mansholt, ‘nooit meer honger’ en stijging van de voedselproductie tegen zo laag mogelijke kosten.

Dan komt de Overheid (D’66) met een gecreëerd, slecht gemeten en dus een feitelijk niet bestaand stikstofprobleem dat ons land op slot zette. D’66 landbouwminister Jaimi van Essen dropte voor het zomerreces met zijn brief een bom onder het boerenbestaan. Een donker scenario voor vele duizenden boeren! En als Jumbo en AH, qua marge liever ingevlogen groenteproducten uit o.a. Marokko of Senegal verkiezen boven kwaliteit van eigen bodem, worden de donkere wolken boven onze boerenerven ‘pikzwart’.

Misschien dus toch een opdracht voor het Kabinet om de goede dingen uit de plannen van oud landbouwminister Mansholt te halen en inzetten met het motto 'nooit meer honger' en ‘maximale eigen voedselproductie’ ipv het elimineren van de hele sector! Overigens zullen de plannen van het Kabinet de stikstof niet verlagen maar wel de prijzen aan de kassa, zoals met bijna alle noodzakelijke levensbenodigdheden voor ons doen stijgen!