Column: Ed Bok(t) over de Grote Boter- en Binnenhof Verlakkerij

Bacteriën in driedelig pak
Ik stond laatst in een Lidl supermarkt met een pakje roomboter in mijn hand. Mijn oog viel op de ingrediënten. Naast room stond er in schuine letters, waarschijnlijk bedoeld om mij gerust te stellen, roombotercultuur. Roombotercultuur? Ik dacht meteen aan een deftige bijeenkomst onder de glazen stolp van Den Haag waar ze met een glaasje Chardonnay in de hand gezellig staan te keuvelen over Franse kaas. Maar 'de cultuur' schijnt dus gewoon een stel hardwerkende melkzuurbacteriën te zijn die de boel laten fermenteren. Zuursel, voor ‘VVD-vrinden’ onder ons. Tot zover geen paniek, dat hoort dus zo in een fatsoenlijk Europees stukje boter om er die échte, diepe smaak aan te geven. Daar wilde jullie Ed Bok(t) meer van weten en ging voor jullie op onderzoek uit!

De loeiende burn-out koe
Nee, de paniek sloeg pas echt toe toen ik het prijsverschil van roomboter bij sommige andere supermarkten zag! Bijna drie euro voor een beetje ‘gekarnde’ koemelk. Ik keek naar de ingrediënten; 82% melkvet, roomboter (melk). Op het pakje Milbona van de Lidl stond 82% melkvet, room (melk) en die ‘elitaire’ cultuurbacteriën, voor een schamele 1,19 euro. Hoe kan dat in hemelsnaam? Heeft die koe van Albert Heijn soms op een fluwelen matras geslapen en naar Mozart geluisterd tijdens het grazen, terwijl de Lidl-koe met een zware burn-out in een tl-verlichte stal stond te loeien? Welnee. Het is de Grote Supermarkt-Goocheltruc. Bij de discounter smeren ze die boter zowat gratis op je brood om je de winkel binnen te lokken. Bij de service-supermarkt betaal je gewoon de hoofdprijs om hun overheadkosten en de glimlach van de vergeten kassière te spekken.

Het sprookjesbos van Rob Jetten
Als ik die prijskloof zie, moet ik onwillekeurig denken aan het politieke Haagse theater! Het is namelijk exact dezelfde methode waarmee de sprookjesschrijvers van D’66 ons land besturen. Neem nu onze kersverse praal- en tiktok premier Rob Jetten en zijn minderheidsclubje. Robbie praat alsof hij de politieke verlosser is die ons gratis naar een groene utopie gaat leiden, compleet met zonnepanelen op je hond en een heuse windmolen in je achtertuin. Hij kijkt met die onschuldige puppyogen in de camera en belooft ons in zijn wekelijkse persconferenties een gouden toekomst waarin alles maakbaar is. "Ik zie nog echt kansen", kraait hij dan vrolijk tegen de pers. De voorkant van de Haagse verpakking ziet er prachtig glanzend uit. Maar als je de achterkant leest — de keiharde realiteit van de begrotingsgesprekken — zie je dat de burger via de energiebelasting de astronomische rekening gepresenteerd krijgt. Jetten verkoopt ons een droom, maar levert ons een lege portemonnee.

Vloeibaar volkorenbrood uit de fabriek
Diezelfde misleidende poëzie zie je terug bij de margarineboeren. Neem nu Becel. Die hebben er een ware ‘sport’ van gemaakt om ons een ‘collectief schuldgevoel’ aan te praten over onze slagaderen en het klimaat. Jarenlang moesten we aan de chemische fabriekspasta uit een plastic kuipje, want dat was 'goed voor het hart'. Tegenwoordig flansen ze varianten in elkaar als Becel met Haver & Vezels. Klinkt fantastisch gezond, alsof je vloeibaar volkorenbrood op je beschuit smeert. Als je echter de achterkant leest, het gedeelte waar de wet de marketingjongens dwingt om eerlijk te zijn, zie je dat er per portie welgeteld 0,3 gram vezels in zit. Je moet zowat het hele kuipje op je brood smeren om aan vezels van een halve hap bruinbrood te komen, pure volksverlakkerij!

Een vleugje Haagse realiteit
Mijn persoonlijke favoriet in het schap is trouwens Becel met een vleugje roomboter. Dat is pas échte marketing-romantiek. Een 'vleugje'. In de praktijk betekent dat dat er krap 9 procent echte boter in zit. De overige 91 is gewoon goedkope plantaardige olie en water dat met een rotgang door een machine is gejaagd. Je betaalt een ‘premium’ prijs voor een product dat in de fabriek met een grote boog om een echte koe heen heeft gereden. Het doet me denken aan de 'nieuwe politieke cultuur' waar Jetten en zijn ministers het over hebben terwijl ze met de oppositie polderen over het belastingplan. Ook dat is hooguit een vleugje van negen procent voor burgers. De overige 91 bestaat uit koehandel en het doorsluizen van miljarden van ons belastinggeld naar vage projecten terwijl de accijnzen aan de pomp gewoon hoog blijven als de oppositie niet meewerkt!

De achterkant liegt nooit
We worden aan de voorkant van het etiketten leven besodemieterd met kreten als 'light', '0% vet', 'hartveilig' en 'klimaatneutraal'. De voorkant is van de ‘sprookjesschrijvers’ van marketing en politiek, die ons met een uitgestreken smoelwerk gouden bergen beloven. Maar de achterkant van de verpakking — die onder de strenge wet en de wetten van de natuur valt — die liegt nooit. Daar staat de bittere, onbewerkte waarheid over wat het écht kost. Ik weet het inmiddels wel. Ik blijf lekker bij mijn spotgoedkope Lidl-boter mét cultuur. Die bacteriën doen tenminste nog eerlijk hun werk voor die 1,19 euro. Dat kun je van sprookjesschrijvers van de margarine én die uit het Torentje helaas niet zeggen!